Wika

Isang kakaibang karanasan ang aking mga klase rito sa TU (Sumangguni sa nakaraang post.). Sa pangalan pa lamang ng kurso, maaaninagan na ang "kawirduhan" nito. Southeast Asia as an Emporium of Cultures and Trade. Sa madaling sabi, layon ng kurso na makita ng mag-aaral ang rehiyon ng Timog-Silangang Asya bilang isang buong entidad na sumasaibayo sa mga hangganang itinakda ng bawat estadong kasapi. Hindi talaga maisasantabi ang mga "artipisyal"na hangganang ito; datapuwat, kailangang tingnan ang mga ito bilang mga bunga ng samu't saring salik (pulitika, relihiyon, ekonomiya, atbp.) sa agos ng kasaysayan, at bilang mga salik rin mismo, na humuhubog sa iba't ibang aspeto ng mga taga-Timog-Silangang Asya.

28 kami sa klase. 13 rito ay mga Thai na taga-TU na kumukuha ng kursong SEA Studies. 15 naman ang galing sa ibang bansa. Pilipinas (4 na delegado), Indonesia (4), Malaysia (3), Vietnam (2), Laos (1), at Cambodia (1). (Masyado nang mayaman ang Singapore at Brunei, kaya naman hindi na siguro popondohan ng SEASREP ang mga mag-aaral ng mga bansang ito. At bagamat, mahusay ang sistema ng edukasyon sa mga State University ng Burma, wala naman silang estudyante ngayon. Ayaw na ng estado na magmulat ng gma tao para lang magising sila sa katarantaduhan ng kanilang pamahalaang militar. Subalit ang mga ito'y mga haka-haka lamang kung bakit walang delegado mula sa mga bansang nabanggit.)

Ingles ang aming "medium of instruction." Dalawa na sa aming mga propesor ang nanghihinayang sa katotohanang isang dayuhang wika ang aming ginagamit upang pag-aralan ang rehiyon ng SEA. Dagdag pa rito, kalakhan sa aming mga babasahin ay pawang mga Kanluraning akda. Kaya naman, sa simula pa lang ng kurso, kailangan nang pag-usapan ang konsepto ng Oryentalismo ni Edward Said.

Subalit hindi rito natatapos ang gusot. Bagamat isang rekisito sa pagpasok sa kurso ang pagiging maalam ng mag-aaral sa wikang Ingles, may iilan pa ring nahihirapang umunawa at magsalita sa wikang ito. Para sa isang estudyanteng nag-aral sa isang pamantasan na Ingles ang wika sa silid-aralan, di ko maiwasang tingnan ang mga kaklase kong ito na may halong pagkaawa (o marahil, pagmamataas) at pagkainis. Awa dahil hindi sila makasabay sa mga talakayan, at inis dahil mabagal ang usad ng klase dahil kailangang linawin ang ilang mga terminong Ingles para sa kanila. Sa aking makitid na pagtingin, hindi sila kasintalino, tulad ko.

Ngunit kung iisipin, maaaring higit pa silang maalam kaysa sa akin. Nagkataon nga lang na "wika ko" (Ingles) ang ginagamit sa aming diskurso. Natitiyak kong mapapayabong pa nila lalo ang talakayan kung ito ay nasa kanilang sariling wika, at dagdag pa nito, ako naman ang magmumukhang tanga. Sa "simpleng" pag-iiba ng wika, nababaligtad ang relasyon ng kapangyarihan.

Okey. Magbubuhat na ako ng bangko. Hindi ko maiwasang isama ang Matanglawin sa usapan. Nakagawian na nating tingnan ang Ingles bilang wika ng mga edukado, at sa kabilang nabanda, naisantabi ang Filipino sa mga pang-araw-araw na daldalang sinasabing hindi sakop ng "intelektwal na diskurso." Bungsod nito, nakikita ng Matanglawin na isang mahalaga at lubhang pulitikal na pahayag ang pagsusulat nito sa wikang Filipino. Layon ng pahayagan na makatulong sa patuloy na intelektwalisasyon ng Filipino, at gayundin, dalhin ang mga gumagamit ng wikang ito - ang mga batayang masa tulad ng mga manggagawa at magsasaka - sa diskursong naipagkakait sa kanila. Sapagkat sila man din, ay mayroong maibabahagi (at higit pa ngang kapaki-pakinabang kaysa sa mga aralin sa silid-aralan) na sa kasawiang-palad, hindi nabibigyang-halaga sa kakulangan nito ng "academic value."

Pulitika ng Pananamit

Kasalukuyan akong nasa Thailand bilang isang foreign student sa Thammasat University sa ilalim ng Southeast Asian Studies Research and Exchange Program (SEASREP). Layon ng SEASREP na makatulong sa mga nagnanais maging bihasa sa mga aralin ukol sa rehiyon ng Timog-Silangang Asya, maging ito man ay sa pulitika, heograpiya, panitikan, o iba pang larangan.


Ang Thammasat University (TU) ang isa sa mga pinakamahusay na pamantasan sa Timog Silangang Asya, at sinasabing pumapangalawa lamang sa Chulalongkorn University sa buong Thailand. Subalit higit pa sa katanyagang ito, masasabing higit na kilala ang TU sa kultura nito bilang progresibo at militante - na maging sa pananamit ng mga mag-aaral ng TU, tumatagos ang kulturang ito.

Dekada '70. Tulad ng Pilipinas at ng marami pang bansang Third World noong panahong iyon, pinamunuan ang Thailand ng isang pamahalaang militar. Gayundin, kaliwa't kanan ang mga naganap na paglabag sa karapatang pantao sa ilalim ng nasabing rehimen. Bungsod nito, sinalubong ang pamahalaang militar ng mga kilos-protesta mula sa iba't ibang sektor, kabilang na ang hanay ng mga mag-aaral. At naging marubdob ang militansya ng mga mag-aaral sa puntong, dinarakip ang sinumang mapaghinalaang nag-aaral sa mga pamantasan ng Thailand.

Higit pang naging mapanganib para sa mga mag-aaral ng TU sapagkat ito ang naging sentro ng pagkilos ng kabataan noong panahong iyon. Mayroong mayamang kasaysayan ang pamantasan pagdating sa progresibismo. Noong 1932, naging malaki ang papel ng pamantasan sa pagbuwag ng absolutong monarkiyang namamayani noon, at sa pagbalangkas ng Saligang Batas ng Thailand. Kaya naman hindi kataka-taka na malaki rin ang ginampanang papel ng TU sa panahon ng Batas Militar. At hindi ring kataka-takang, mag-aaral ng TU ang madalas na dinarakip at dinarahas ng militar.

At upang maiwasang matukoy, hindi na nagsusuot ng uniporme ang mga mag-aaral.

Sa kalaunan, dahil sa masidhing paninindigan ng mamamayang Thai, bumagsak din ang pamahalaang militar. Subalit dahil sa nakagawian na ng mga mag-aaral ng TU ang hindi pagsusuot ng uniporme, nagpatuloy ang ganitong kultura upang magsilbing alaala ng maalab na pagkilos ng kabataan. Tanging TU na lamang ang nagpatuloy ng ganitong tradisyon. Tuwing eksamen at ilang natatanging araw na lamang sila nagsusuot ng uniporme.

Sa isang pamantasan tulad ng Ateneo kung saan karaniwan na ang pagsusuot ng damit pansibilyan sa pagpasok sa paaralan, isang magandang halimbawa ang TU na kahit tila baga isa itong pang-araw-araw na gawain, ang pananamit ay maaari pa ring mahaluan ng pulitika.