Kadalasan, ang tsuper ng dyip ang siyang kumukuha ng bayad ng mga pasahero habang nagmamaneho. Subalit dumarami na ngayon ang mga tsuper na nagsasama ng “karelyebo” sa biyahe. Nakaupo katabi ng tsuper, ang “karelyebo” ang siyang umaasikaso sa pagkuha ng bayad (at madalas ring nagsisilbing barker) habang nakatutok na sa pagmamaneho ang tsuper. Medyo malabo rin ang paggamit ko ng salitang “karelyebo” dahil hindi naman niya yata pinapalitan ang drayber sa pagmamaneho. Pero dahil madalas kasing katabi ng drayber ang kanyang karelyebo, iyang salitang na lang ang aking gagamitin.
Kadalasan rin, lalaking kaibigan ang karelyebong ito. Ganito ang sitwasyon lalo na para sa mga patok na dyip (gaya ng aking inilarawan sa isang nauna nang artikulo hinggil sa mga patok na dyip ). Kung medyo bata pa ang drayber – mga tipong 20-25 years old – madalas na kasing-edad niya ang karelyebo, malamang kabarkada niya. Sa mga ganitong pagkakataon, hindi lang pagkuha ng bayad ang trabaho ng karelyebo kundi operator rin ng sound system ng dyip na halos palaging nagpapatugtog ng malakas na hip-hap na CD.
Minsan naman, lalo na doon sa mga dyip na dumaraan sa Marcos Hi-way sa Marikina, nakapuwesto ang karelyebo sa estribo ng dyip. Imbis na “paharap” ang pag-aabot ng bayad, “patalikod” naman ang nagaganap dito dahil ang karelyebo sa estribo ang siyang kumukuha ng pamasahe.
Pero tila may bago na namang trend sa mga dyip natin ngayon. At iyan ang pagkakaroon ng karelyebo na asawa ng tsuper. Sa totoo lang, matagal na rin iyan. Tulad ng lalaki at kabarkadang karelyebo, nakaupo rin sa tabi ng drayber ang kanyang asawa. Subalit, ang bagong trend na aking tinutukoy e naranasan ko ng dalawang beses kung saan sadyang out-of-this-world ang "drayber-asawang karelyebo set-up": nakaupo ang asawa sa gitna ng dyip, katabi ng mga pasahero. Hindi sa dulo, hindi sa estribo o sa likod ng drayber. Sa gitna mismo ng mahabang upuan ng dyip.
Tantsa ko, ginawang ganito upang masigurong walang pasahero ang mag-a-attempt ng one-two-three (Sa mga di nakaaalam at di gumagawa nito, ang 1-2-3 ang sining ng pagsakay sa dyip o kahit na anong pampasaherong sasakyan nang di nagbabayad. Pero mga katoto, iwasan sana natin itong gawin sapagkat naghihikahos na po ang mga kababayan nating tsuper. Wag naman natin silang pagkaitan ng perang pinaghihirapan nila. Salamat po.). Pero ang nakakatawa sa aking dalawang karanasan ng ganitong set-up, e, parehong (ahem, ahem) horizontally gifted ang karelyebong asawa na aking nakadaupang-palad. Bukod pa riyan, pereho rin silang gumagamit ng arenola para paglagyan ng pera. Bakit ganu'n? Ewan. 'Nlabo.
Pero heto ang malaking tanong: kung horizontally gifted ang mga karelyebong asawa at nakapuwesto sila katabi ng mga pasahero, hindi ba makababawas ‘yan sa kita ng tsuper? Hehe. Napapaisip lang.